Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται να φέρει επανάσταση στις βιομηχανίες και ενδεχομένως να εκτοπίσει εκατομμύρια θέσεις εργασίας, η έννοια του καθολικού βασικού εισοδήματος («Universal Basic Income», UBI) έχει συγκεντρώσει σημαντική προσοχή. Ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, Sam Altman, υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του UBI, υποστηρίζοντάς το ως λύση για τις κοινωνικοοικονομικές διαταραχές που προκαλούνται από τις εξελίξεις της τεχνητής νοημοσύνης. Η δέσμευσή του σε αυτή την ιδέα αναδείχθηκε πρόσφατα μέσω μιας μελέτης-ορόσημο που χρηματοδοτήθηκε από το OpenResearch, ένα εργαστήριο moonshot* που συνδέεται με το OpenAI. Αυτή η εκτεταμένη μελέτη, η οποία διένειμε 45 εκατομμύρια δολάρια σε χιλιάδες άτομα σε όλη την Αμερική, είχε ως στόχο να παράσχει εμπειρικά δεδομένα σχετικά με τις επιπτώσεις του UBI στη ζωή των ανθρώπων.
Η μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 3.000 συμμετέχοντες στο Τέξας και το Ιλινόις που έλαβαν είτε 1.000 είτε 50 δολάρια μηνιαία επίδομα για τρία χρόνια, κατέδειξε ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Οι συμμετέχοντες χρησιμοποίησαν κατά κύριο λόγο τα χρήματα για βασικές ανάγκες, ιατρική περίθαλψη και ανιδιοτελείς δραστηριότητες, όπως η παροχή βοήθειας σε άλλους. Τα ευρήματα αυτά, που δημοσιεύθηκαν από το Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών, υπογραμμίζουν τη δυνατότητα του UBI να βελτιώσει την οικονομική σταθερότητα και ευημερία, ιδίως για όσους έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε πόρους.
Η δοκιμή αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης κίνησης για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας του UBI, που εντάσσεται σε διάφορες άλλες πρωτοβουλίες παγκοσμίως, όπως το μακροπρόθεσμο πρόγραμμα στην Κένυα που χρηματοδοτείται από το GiveDirectly και διάφορα πιλοτικά προγράμματα στις ΗΠΑ και τον Καναδά. Ο αυξανόμενος όγκος στοιχείων από αυτές τις μελέτες θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για την ευρύτερη εφαρμογή πολιτικών UBI, προσφέροντας ένα ανάχωμα στην οικονομική κρίση που αναμένεται από την ευρεία αυτοματοποίηση.
Παρά τα θετικά αυτά αποτελέσματα, το UBI παραμένει ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε σχέση εξάρτησης και δυσαρέσκειας μεταξύ των δικαιούχων, όπως τόνισε ο επιστήμονας υπολογιστών Jaron Lanier, ο οποίος φοβάται ότι θα μπορούσε να συγκεντρωθεί ο πλούτος και να ενισχυθούν οι κοινωνικές ανισότητες. Ο Lanier προτείνει μια εναλλακτική προσέγγιση, όπου τα άτομα θα γίνονται «περήφανοι πάροχοι δεδομένων» σε μια νέα οικονομία, διατηρώντας έτσι την αίσθηση της συνεισφοράς και της αυτοεκτίμησης.
Η μελέτη της OpenResearch αντιμετώπισε επίσης έλεγχο όσον αφορά τους στενούς δεσμούς της με την OpenAI, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με πιθανές προκαταλήψεις στην έρευνα. Παρ’ όλα αυτά, η διαφάνεια και η φιλοδοξία του έργου, σε συνδυασμό με το όραμα του Altman για ένα μέλλον με γνώμονα την τεχνητή νοημοσύνη, συνεχίζουν να ωθούν τη συζήτηση προς τα εμπρός.
Καθώς η τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσεται, η ανάγκη για λύσεις όπως το UBI γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Η επιτυχία αυτών των δοκιμών θα μπορούσε να επηρεάσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να εξετάσουν το UBI ως μια βιώσιμη στρατηγική για τον μετριασμό των οικονομικών επιπτώσεων της αυτοματοποίησης. Οι εξελισσόμενες απόψεις του Altman, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης πρότασής του για «καθολικό βασικό υπολογισμό», υποδηλώνουν ότι η συζήτηση γύρω από το UBI απέχει πολύ από το να οριστικοποιηθεί και ότι θα χρειαστούν περαιτέρω καινοτομία και πειραματισμοί για την αντιμετώπιση των προκλήσεων μιας οικονομίας που καθοδηγείται από την τεχνητή νοημοσύνη.
Εν τέλει, τα ευρήματα της χρηματοδοτούμενης μελέτης του Altman συμβάλλουν σε πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τα δυνητικά οφέλη και τις προκλήσεις του UBI, ενισχύοντας την ιδέα ότι η παροχή άνευ όρων οικονομικής υποστήριξης θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά τη ζωή των ανθρώπων. Καθώς η κοινωνία παλεύει με τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης, η έρευνα αυτή είναι ζωτικής σημασίας για τη διαμόρφωση πολιτικών που αποσκοπούν στη διασφάλιση της οικονομικής σταθερότητας και της κοινωνικής ισότητας σε έναν ολοένα και περισσότερο αυτοματοποιημένο κόσμο.
*Ως «moonshot» αναφέρεται ένα φιλόδοξο, διερευνητικό και πρωτοποριακό έργο ή πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην επίτευξη ενός σημαντικού, συχνά επαναστατικού στόχου.